PLJEVLJA I BIJELO POLJE PRED EKOLOŠKIM I DEMOGRAFSKIM SLOMOM: GRAĐANI PODNOSE TUŽBE, PRIJETI MILIONSKA ŠTETA

Pljevlja i Bijelo Polje su i ovu grejnu sezonu dočekala sa starim problemom zagađenja vazduha, ali i sa sve izraženijim i alarmantnijim masovnim iseljavanjem stanovništva.

Dok administrativne prepreke i tenderske procedure odlažu hitne ekološke i infrastrukturne projekte, ova dva grada se ubrzano prazne, pa se postavlja pitanje za koga će se ovi započeti projekti uopšte završiti ako se ovakav trend nastavi.

S druge strane, građani počinju masovno da tuže državu zbog zagađenog vazduha, usled čega može doći do milionskih odštetnih zahtjeva.

– Toplana u Skerlićevoj ulici, koju građani nazivaju kotlarnica, ponovo je pokrenuta 16. oktobra, uprkos ranijoj zabrani rada koju je izrekla Ekološka inspekcija i novčanoj kazni od 5.000 eura zbog njenog nepoštovanja. Rad postrojenja omogućen je kroz politički i institucionalni kompromis Opštine Pljevlja, preduzeća “Grijanje” i Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, pod izgovorom da bi dosledno sprovođenje zakona ostavilo blizu 400 domaćinstava i ključne gradske institucije bez grijanja na ugalj usred zime. Međutim, niko u ovom trenutku ne može da garantuje da rad ove kotlarnice ne ugrožava zdravlje stanovnika. Poslednja mjerenja Centra za ekotoksikološka ispitivanja (CETI) pokazala su da su emisije praškastih materija iz ovog objekta gotovo devet puta premašile dozvoljenu granicu. Paradoks u kojem i državna i lokalna vlast dozvoljavaju rad zagađivača, dok istovremeno upozoravaju građane da tokom velikog zagađenja ograniče boravak napolju, jasno pokazuje nefunkcionalnost sistema i nemoć države da sprovede sopstvene zakone i ekološke standarde iz poglavlja 27 – kazao je za “Dan” izvršni direktor Ekološkog društva “Breznica” Milorad Mitrović.

Da je strpljenje građana isteklo, kako ističe, potvrđuje i pravni pritisak koji je uslijedio nakon prvostepene presude Osnovnog suda u Podgorici u korist Pljevljanke Elzane Hrković, kojom je utvrđena odgovornost države za zagađenje vazduha i povredu prava na zdravu životnu sredinu.

– Prema potvrđenim informacijama, interesovanje građana za sudsku zaštitu je masovno; samo u jednoj advokatskoj kancelariji u Podgorici prikupljeno je više od stotinu punomoćja, a sukcesivno podnošenje novih tužbi prijeti da državu suoči sa milionskim odštetnim zahtjevima. Dok se ugovoreni rok za završetak toplifikacije dijela grada projektuje za april 2027. godine, a rješavanje pitanja hiljada individualnih ložišta i cijene toplotne energije ostavlja za daleku budućnost, Pljevlja se suočavaju sa ključnim problemom opstanka. Masovno iseljavanje Pljevljaka, a naročito mladih i radno sposobnih ljudi, postalo je svakodnevica – ukazuje Mitrović.

Po njegovim riječima, svako dalje odlaganje ključnih projekata, kao što su izgradnja nove bolnice, završetak kompletne toplifikacije svih djelova grada, izgradnja brzih cesta i saobraćajne infrastrukture, te otvaranje cementare i drugih privrednih pogona koji bi zaposlili mlade, vodi grad u nepovratnu propast. – Ukoliko se odmah ne pređe sa deklarativnih obećanja na konkretna djela, u Pljevljima uskoro neće trebati ni toplifikacija ni putevi. Neće imati za koga da se grade jer u gradu neće biti ljudi. Ostaće samo pust, ekološki uništen i napušten rudarski grad – upozorava Mitrović.

NVO Bjelopoljski demokratski centar izražava ozbiljnu zabrinutost zbog dugogodišnjeg problema zagađenja vazduha u Bijelom Polju, koji posebno dolazi do izražaja tokom zimskih mjeseci, kada koncentracije štetnih PM10 i PM2,5

čestica višestruko ugrožava kvalitet životne sredine i zdravlje građana.

– Prema zvaničnim podacima Agencije za zaštitu životne sredine, tokom prethodnih godina u Bijelom Polju su registrovana čak 103 dana sa prekoračenjem dozvoljene dnevne koncentracije PM10 čestica, iako je zakonom dozvoljeno najviše 35 dana godišnje – kazao je za “Dan” izvršni direktor te NVO Zdravko Janjušević.

Uraditi studiju izvodljivosti

Janjušević poziva lokalnu upravu i Vladu Crne Gore da pokrenu izradu studije izvodljivosti toplifikacije Bijelog Polja, utvrde moguće izvore finansiranja i definišu konkretne rokove za realizaciju tog važnog infrastrukturnog projekta.

– Toplifikacija Bijelog Polja mora postati jedan od strateških prioriteta u razvoju opštine, a ne tema koja se otvara samo tokom zimskih mjeseci, kada zagađenje vazduha dostigne zabrinjavajuće vrijednosti. Istovremeno, očekujemo da Opština Bijelo Polje javnosti predstavi detaljan izvještaj o dosadašnjim aktivnostima na poboljšanju kvaliteta vazduha, uključujući iznos uloženih sredstava, broj domaćinstava koja su dobila subvencije i konkretne rezultate sprovedenih mjera – ističe Janjušević.

NVO Bjelopoljski demokratski centar poziva Skupštinu opštine Bijelo Polje, lokalnu upravu, Vladu Crne Gore i nadležne državne institucije da zajednički pristup izradi i sprovođenju sveobuhvatnog plana za poboljšanje kvaliteta vazduha, koji će obuhvatiti zabranu korišćenja uglja, finansijsku podršku građanima, povećanje energetske efikasnosti i realizaciju projekta toplifikacije grada.

Izvor: Dan