STANOVANJE SVE VEĆI TERET ZA EVROPLJANE: U CRNOJ GORI 8,7 ODSTO GRAĐANA IZDVАJA VIŠE OD 40 ODSTO PRIHODA

Cijene stanova, zakupnine i troškovi energenata posljednjih godina sve više opterećuju kućne budžete širom Evrope. Milioni građana za stanovanje izdvajaju više od 40 odsto raspoloživih prihoda, a među najpogođenijim državama posebno se izdvaja Grčka. Crna Gora je, prema podacima Eurostata, iznad prosjeka Evropske unije, dok je Hrvatska među državama sa najmanjim udjelom stanovništva suočenog sa takvim finansijskim opterećenjem.

Prema podacima Eurostata, cijene stambenih nekretnina u Evropskoj uniji porasle su u prosjeku za 69 odsto između 2015. i drugog kvartala 2026. godine. U pojedinim državama cijene su se više nego udvostručile, dok su istovremeno rasle zakupnine i troškovi energije.

Evropski savjet upozorava na stambenu krizu izazvanu rastom cijena nekretnina i ukupnih troškova stanovanja, piše Euronews.

Jedan od pokazatelja ozbiljnosti problema jeste udio stanovništva koje za stanovanje izdvaja više od 40 odsto raspoloživih prihoda. Eurostat taj pokazatelj naziva stopom prekomjernog opterećenja troškovima stanovanja. Na nivou EU ona je 2025. godine iznosila 7,7 odsto.

Stručnjaci upozoravaju da su glavni uzroci takvog opterećenja rast cijena stanova i zakupnina, koji je u mnogim gradovima znatno brži od rasta zarada, posebno kod građana sa nižim primanjima.

Crna Gora iznad evropskog prosjeka

Prema podacima koje je objavio Euronews, Crna Gora spada među države kandidate za članstvo u EU u kojima je opterećenje troškovima stanovanja iznad prosjeka Unije.

U Crnoj Gori 8,7 odsto stanovništva živi u domaćinstvima koja za stanovanje izdvajaju više od 40 odsto raspoloživih prihoda. U Srbiji taj udio iznosi 7,9 odsto, dok je u Turskoj znatno veći i dostiže 10 odsto.

To znači da je Crna Gora za jedan procentni poen iznad prosjeka Evropske unije, koji iznosi 7,7 odsto.

Grčka daleko najpogođenija, Hrvatska pri dnu liste

Među evropskim državama za koje su dostupni podaci, najteža je situacija u Grčkoj. Tamo je čak 26,4 odsto stanovnika 2025. godine živjelo u domaćinstvima koja su za stanovanje izdvajala više od 40 odsto raspoloživih prihoda. To je više od tri puta iznad prosjeka EU.

Na drugom mjestu među članicama Unije nalazi se Danska sa 14,7 odsto, a slijede Njemačka sa 11,2 i Švedska sa 10,8 odsto.

Iznad evropskog prosjeka su i Estonija (8,8 odsto), Češka (8,2 odsto) i Luksemburg (8,1 odsto). Izvan EU visoke stope bilježe Švajcarska (15,3 odsto) i Norveška (13,5 odsto).

Sa druge strane, najmanje opterećenje zabilježeno je na Kipru, gdje samo 2,4 odsto stanovnika za stanovanje izdvaja više od 40 odsto prihoda.

Hrvatska je takođe pri dnu liste, sa udjelom od 3,2 odsto, dok Slovenija i Slovačka bilježe po 3,5 odsto.

Među najvećim ekonomijama EU, Španija bilježi stopu od 7,2 odsto, Francuska 6,4, a Italija pet odsto. Njemačka se, sa druge strane, nalazi znatno iznad evropskog prosjeka.

Više od 34 miliona ljudi u EU pod velikim finansijskim pritiskom

Iako procenti pokazuju značajne razlike među državama, stvarni broj pogođenih građana dodatno otkriva razmjere problema. U Evropskoj uniji više od 34 miliona ljudi živi u domaćinstvima koja za stanovanje izdvajaju više od 40 odsto raspoloživih prihoda.

Najviše ih je u Njemačkoj, čak 9,4 miliona. Slijede Francuska sa 4,4 miliona, Španija sa 3,5 miliona i Italija sa 2,9 miliona.

Izvan Evropske unije posebno se izdvaja Turska, sa 8,6 miliona stanovnika suočenih sa ovakvim finansijskim opterećenjem.

Grčka, uprkos znatno manjem broju stanovnika u odnosu na najveće evropske ekonomije, ima čak 2,7 miliona građana koji žive u domaćinstvima prekomjerno opterećenim troškovima stanovanja.

Posebno su ugroženi građani sa niskim primanjima. Među osobama koje su u riziku od siromaštva, čak 29,1 odsto stanovnika EU troši više od 40 odsto raspoloživih prihoda na stanovanje.

U Grčkoj je situacija još teža: takvo opterećenje pogađa čak 82,6 odsto osoba u riziku od siromaštva. Slijede Danska sa 59,8 odsto i Švajcarska sa 56,1 odsto.

U Hrvatskoj taj udio iznosi 14,9 odsto, što je među nižim vrijednostima u Evropi. Na Kipru je 7,6 odsto, a u Albaniji 8,2 odsto.

Stručnjaci upozoravaju da se razlike među državama ne mogu objasniti samo cijenama nekretnina. Važnu ulogu imaju visina zarada, sistem socijalne zaštite, udio građana koji žive u iznajmljenim stanovima, kao i opšti troškovi života.

Dodatni pritisak u narednom periodu mogli bi predstavljati rast cijena energije, kamatnih stopa i inflacije, posebno ukoliko ti troškovi nastave da rastu brže od prihoda domaćinstava.

Izvor: Bankar me