NEDOSTATAK PRERAĐIVAČKIH KAPACITETA GLAVNA PREPREKA RAZVOJU POLJOPRIVREDE U BERANAMA

U Strateškom planu razvoja opštine Berane piše da poljoprivreda i proizvodnja zdrave hrane predstavljaju jednu od najvažnijih razvojnih grana.

Prema tom dokumentu, opšti cilj održivog razvoja poljoprivrede jeste stvaranje ekonomski isplative i ekološki prihvatljive poljoprivredne proizvodnje koja bi bila osnova ruralnog razvoja i egzistencije seoskog stanovništva. Međutim, i pored ovih preporuka, raspoloživi podaci pokazuju da su kapaciteti za preradu poljoprivrednih proizvoda i proizvodnju hrane na području Berana, i pored pozitivnog trenda, veoma slabi. U sektoru mljekarske agroindustrije postoji samo mljekara “Lazine”, koja, upošljavajući svega desetak radnika, radi sa smanjenim kapacitetima u odnosu na prvobitno projektovane kapacitete. Na porodičnim gazdinstvima mlijeko je glavni proizvod i najvećim dijelom se prerađuje u bijeli sir. Najvećim dijelom radi se o usitnjenoj proizvodnji kojom se bavi značajan broj porodica sa ruralnog područja opštine i kojima je proizvodnja sira jedan od važnih izvora prihoda. U opštini ne postoje ni agroindustrijski kapaciteti za preradu mesa. Poljoprivredna gazdinstva u okviru svojih objekata posjeduju manje sušare i proizvode sušeno meso za lične potrebe. Takođe, ni u sektoru voćarstva, sem manjih porodičnih postrojenja za proizvodnju sokova, nema kapaciteta za preradu voća.

U Strateškom planu se navodi da je učešće oraničnih površina, s obzirom na raspoloživo poljoprivredno zemljište, orografiju i druge prirodne uslove u opštini, relativno nisko u strukturi poljoprivrednog zemljišta. Ratarska proizvodnja zasniva se na proizvodnji strnih žita i drugih njivskih usjeva, kao i stočne hrane na sijanim livadama, i to bez prerađivačkih kapaciteta.

Počela gradnja Kuće poljoprivrede

U Beranama je prošle godine započeta gradnja Kuće poljoprivrede, koja će, kako je najavljeno, stajati na raspolaganju poljoprivrednim proizvođačima sa područja Berana, Andrijevice, Rožaja, Petnjice, Plava i Gusinja. Radi se o investiciji vrijenoj milion i trista hiljada eura. U Kući poljoprivrede biće stacionirane sve službe za poljoprivredu, kako sa lokalnog, tako i sa državnog nivoa, koje će doprinijeti da poljoprivredni proizvođači sa područja beranske opštine i susjednih opština brže i lakše servisiraju svoje zahtjeve i potrebe. Prilikom polaganja kamena temeljca saopšteno je da je Crna Gora, u okviru pristupnih pregovora sa Evropskom unijom, u obavezi da ima šest kuća poljoprivrede i da je ova u Beranama jedna od njih.

U pomenutom dokumentu je konstatovano da od alternativnih grana poljoprivrede jedino pčelarstvo i ribarstvo bilježe pozitivne pomake. Prema podacima Sekretarijata za poljoprivredu, turizam i vodoprivredu opštine Berane, na području opštine Berane evidentirano je oko 5.000 košnica pčela, što je respektabilan broj. Međutim, sem proizvodnje čistog meda ne postoje prerađivački kapaciteti koji bi med koristili za neke druge proizvode. Poslednjih godina izgrađeno je nekoliko ribnjaka u kojima se gaji pastrmka, koja se prodaje u svježem stanju, ali bez mogućnosti da se prerađuje na području opštine Berane.

Iz lokalne uprave ističu da ovi podaci ukazuju na neophodnost podizanja konkurentnosti prerađivačkih kapaciteta i čvršće povezivanje sa primarnim sektorom.

– Opština Berane ima dobre preduslove za proizvodnju zdrave hrane, Međutim, u datim okolnostima ograničavajući faktor predstavlja nedostatak prerađivačkih kapaciteta spremnih da se u većem obimu, koristeći domaće proizvode, bave proizvodnjom zdrave hrane. Uglavnom se sve svodi na pojedinačna individualna gazdinstva koja se bave ovim poslom. To je nešto čemu se u narednom periodu mora posvetiti veća pažnja i iznalaziti mogućnosti za instaliranje ozbiljnih kapaciteta i proizvodnih linija u ovoj oblasti – poručili su iz lokalne uprave.

“Planinka” kao svjedok promašenih investicija

Minulo vrijeme pokazalo je da su se brojni pokušaji otvaranja pogona za proizvodu hrane pokazali kao neuspješni. O tome svjedoči i sirara “Planinka” koja je u ljeto 2010. godine, i to uz pompeznu najavu da će se u njoj proizvoditi polutrajni sir visokog kvaliteta, otvorena u Šekularu. Na svečanom otvaranju “Planinke” naglašeno je da je za cijeli projekat utrošeno oko 150.000 eura, od čega je 80 odsto sredstava obezbijedilo udruženje njemačkih zadruga i Rajfajzan konferencija DGRV. Saopšteno je i “Planinka” ima mogućnost da dnevno preradi do 1.500 litara mlijeka. Međutim, ispostavilo se da je ovaj projekat bio unaprijed osuđen na propast, prije svega zbog nedostatka mlijeka. “Planinka” je radila samo povremeno sa dužim prekidima, a 2013. godine definitivno je zatvorena, bez objašnjenja gdje je odnesena oprema.

U razvojnim dokumentima je ukazano da se tokom priprema zemlje za ulazak u EU u poljoprivredi moraju izvršiti korjenite reforme, kako bi u uslovima jednog velikog tržišta Crna Gora bila konkurentna agrarno visoko razvijenim zemljama.

–Osnovni smisao predstojećih reformi u poljoprivredi sastoji se u prilagođavanju strukture poljoprivredne proizvodnje potrebama evropskog tržišta i mogućnostima plasmana na druga svjetska tržišta, kao i u obezbjeđivanju kvaliteta proizvoda u skladu sa standardima EU, koji se vrlo često dopunjavaju ili mijenjaju. Takođe, mora se poraditi da cijena proizvoda na jedinstvenom tržištu bude konkurentna – navodi se u dokumentu koji tretira reformu poljoprivrede i proizvodnju zdrave hrane.

Izvor: Dan