FELTEN: JAVNE NABAVKE BOLJE OD MEĐUVLADINIH SPORAZUMA

Bez čvrstih demokratskih struktura i vjerodostojne vladavine prava nema ni dugoročne političke stabilnosti ni održivog ekonomskog razvoja Crne Gore, poručio je ambasador SR Njemačke Peter Felten.

On upozorava da su poglavlja koja se odnose na vladavinu prava sa razlogom centralna tačka pristupanja Evropskoj uniji, te da je funkcionalna pravna država apsolutni preduslov za učešće na jedinstvenom evropskom tržištu. Prema njegovim riječima, nezavisnost institucija mora biti poštovana sa svih strana, a svaki pokušaj političkog ili drugog uticaja na pravosuđe mora biti odlučno i dosljedno odbijen.

– Uvjeren sam da se u ovim sektorima, kao i uopšte, najveći ekonomski iskoraci postižu kroz konkurentski pristup. Ukoliko se Vlada ipak odluči za put međuvladinih sporazuma, trebalo bi voditi računa da njihove odredbe ne samo strogo poštuju pravni okvir EU, već i da što bolje štite interese Crne Gore i njenih građana. Naše iskustvo pokazuje da javne nabavke, tamo gdje je konkurencija moguća, obično donose ekonomski najefikasnija rješenja, odnosno najbolji odnos cijene i kvaliteta usluga, rekao je u intervjuu za „Dan“ ambasador.

Peter Felten je iskusan njemački diplomata koji od avgusta 2022. godine obavlja dužnost izvanrednog i opunomoćenog ambasadora Savezne Republike Njemačke u Crnoj Gori. Tokom svoje duge karijere u Ministarstvu spoljnih poslova Njemačke, službovao je na značajnim destinacijama poput Vašingtona, Islamabada i Bagdada, gdje se bavio pitanjima međunarodne bezbjednosti, ljudskih prava i razvojne politike.

Njegov politički značaj u Podgorici ogleda se u činjenici da predstavlja vodeću evropsku silu koja je ključni zagovornik crnogorskog puta ka EU, zbog čega su njegovi stavovi o vladavini prava i nezavisnosti pravosuđa od posebne važnosti za političke procese u zemlji.

Kako Njemačka ocjenjuje trenutni integritet crnogorskih institucija u borbi protiv dugogodišnjih neformalnih centara moći?

– Crna Gora je na svom putu ka Evropskoj uniji već ostvarila značajan napredak, što se odnosi i na proces jačanja njenih institucija. Istovremeno, ove reforme predstavljaju proces koji zasigurno još uvijek nije okončan.

Odlučujuće je da institucije raspolažu dovoljnim brojem kvalifikovanih službenika od integriteta, kako bi mogle odgovoriti zadacima za koje su zadužene. Pored toga, neophodno je da se nezavisnost institucija poštuje sa svih strana, posebno kada je riječ o onima koje po svom statusu moraju djelovati autonomno. Pokušaji vršenja političkog ili nekog drugog uticaja na institucije i njihove predstavnice i predstavnike moraju izostati i biti dosljedno odbijeni. Ovo se, prije svega, odnosi na oblast pravosuđa.

Kako Crna Gora može zaštititi svoj ekonomski suverenitet i strateške resurse (energiju, prirodu) tokom integracije u EU tržište?

– Pristupanje Evropskoj uniji za Crnu Goru znači, između ostalog, i učešće na jedinstvenom evropskom tržištu. Od presudne je važnosti da država pripremi svoju privredu i preduzeća za taj korak, te da kontinuirano snaži svoju konkurentnost. Energija i zaštita životne sredine su dvije oblasti koje, uz mudro vođenu ekonomsku politiku, mogu značajno doprinijeti rastu i napretku. U obje ove oblasti Crna Gora još uvijek nije ni približno iskoristila svoj potencijal.

Uvjeren sam da se u ovim dvijema branšama, kao i uopšte, najveći ekonomski iskoraci postižu kroz konkurentski pristup. Ukoliko se Vlada ipak odluči za put međuvladinih sporazuma, trebalo bi voditi računa da njihove odredbe ne samo strogo poštuju pravni okvir EU, već i da što bolje štite interese Crne Gore i njenih građana. Naše iskustvo pokazuje da javne nabavke, tamo gdje je konkurencija moguća, obično donose ekonomski najefikasnija rješenja, odnosno najbolji odnos cijene i kvaliteta usluga.

Da li Berlin i dalje prioritet daje „stabilnosti“ u odnosu na suštinske demokratske reforme na Balkanu, ili se fokus pomjera ka istinskoj vladavini prava?

– Politička stabilnost i održiv ekonomski razvoj dugoročno se mogu postići samo tamo gdje postoje čvrste demokratske strukture i vjerodostojna vladavina prava. Uostalom, funkcionalna pravna država predstavlja i osnovni preduslov za učešće na jedinstvenom tržištu EU. Poglavlja koja se odnose na vladavinu prava nisu slučajno centralna tačka procesa pristupanja. Kada naglašavamo da je proces zasnovan na zaslugama (merit-based), odnosno da je ispunjavanje kriterijuma neizostavan uslov za članstvo, tada posebno imamo u vidu upravo vladavinu prava.

Slučaj Duška Jovanovića – obaveza pravne države

Nerasvijetljeno ubistvo Duška Jovanovića ostaje tamna mrlja na putu Crne Gore ka EU. Kakav je zvaničan stav Njemačke o neophodnosti punog pravosudnog epiloga u ovom slučaju?

– Svaki zločin se mora rasvijetliti, što se, naravno, odnosi i na ubistvo Duška Jovanovića. Počinioci moraju biti privedeni pravdi, a pravna država je dužna da ispuni svoje obaveze u ovom slučaju.

Foto: Ministarstvo evropskih poslova

Izvor: rtnk me